II powstanie slaskie - wystapienie zbrojne trwajace od 19/20 sierpnia do 25
sierpnia 1920, majace na celu usuniecie z obszaru plebiscytowego niemieckich
organów bezpieczenstwa oraz utworzenie mieszanej policji polsko-niemieckiej
opartej na zasadzie parytetu. II powstanie slaskie to jedna z czterech
zakonczonych sukcesem polskich insurekcji.

Przed wybuchem powstania na Górnym Slasku stopniowo narastalo napiecie:

W dniu 25 kwietnia 1920 r. doszlo w Bytomiu, Gliwicach, Katowicach,
Chorzowie, Myslowicach, Pszczynie, Radzionkowie, Rudzie, Rybniku, Wirku,
Wodzislawiu, Zaborzu i Zabrzu do wieców protestacyjnych ludnosci slaskiej
przeciwko antypolskiemu terrorowi niemieckiemu. w trakcie wieców domagano
sie likwidacji Sicherheitspolizei (w ilosci 5 tys. uzbrojonych Niemców,
którzy po wycofaniu innych oddzialów mieli w zalozeniu strzec porzadku -
tzw. "SiPo"), która wspomagala i ochraniala niemieckie bojówki rozbijajace
polskie wiece.
Doszlo do ataku niemieckich bojówek na polskie pochody swietujace obchody
Konstytucji 3 Maja
Rozpoczal sie strajk szkolny, w którym mlodziez domagala sie
równouprawnienia dla jezyka polskiego w szkolach na Górnym Slasku.
W dniu 27/28 maja 1920 doszlo do ataku niemieckich bojówek na Polski
Komisariat Plebiscytowy mieszczacy sie w Hotelu Lomnitz w Bytomiu oraz do
zdemolowania lokali powiatowych Polskich Komitetów Plebiscytowych m.in. w
Glogówku i Kozlu.
W dniu 17 sierpnia 1920 r. po falszywej informacji (podanej przez prase
niemiecka) o zdobyciu Warszawy przez Armie Czerwona (por. wojna
polsko-bolszewicka), w Katowicach bojówki komunistyczne zaatakowaly przy ul.
Warszawskiej siedzibe powiatowego inspektora Miedzysojuszniczej Komisji -
pulkownika Blancharda. Zolnierze francuscy zmuszeni byli uzyc broni,
zabijajac 10 atakujacych. W odwecie doszlo do zlinczowania znanego polskiego
lekarza dr. Andrzeja Mieleckiego i zdemolowania siedziby polskiego komitetu
plebiscytowego w Katowicach w hotelu "Deutsches Haus" (na rogu ul.
Plebiscytowej i Wojewódzkiej), w trakcie którego pobito dr. Henryka
Jarczyka.

Przebieg powstania

Powstanie wybuchlo w nocy z 19 na 20 sierpnia 1920. Zaraz po wezwaniu do
walki wygloszonym przez Wojciecha Korfantego, w poparciu dla dzialan
powstanców rozpoczal sie na Górnym Slasku strajk generalny. Dowództwo
Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Slaska, na czele którego stal Alfons
Zgrzebniok, nakazalo niezwloczne rozpoczecie dzialan bojowych w 5 okregach
wojskowych. Dowództwo drugiego powstania mialo siedzibe w Dabrówce Malej.

Powstancy slascy zdobyli w toku walk takie miejscowosci jak: Szopienice
(Walenty Fojkis), Mikolów, Murcki, Holdunów, Dabrówka Mala, Janów,
Nikiszowiec, Giszowiec, Ochojec oraz Hute Baildon, Rozbark, Brzeziny
Slaskie, Dabrówka Wielka, Brzozowice-Kamien, Piekary Slaskie, Miechowice,
Bogucice, Bytom (opuszczony wkrótce przez powstanców na zadanie koalicji). W
powiecie rybnickim powstancy pod dowództwem, które stanowili Jan Wyglenda,
Józef Witczak i Mikolaj Witczak, opanowali teren do linii Pszów - Wodzislaw
Slaski - Godów.

Powstancy slascy nie zaatakowali wiekszych miast, w których stacjonowaly
wojska alianckie, jednak, wzbudzajac panike wsród niemieckiej ludnosci,
prowadzono walki w rejonie Myslowic, Katowic - Welnowca, Siemianowic,
Lagiewnik, Maciejkowic, Chorzowa, Hajduk Wielkich i Nowego Bytomia.

Rzad polski w Warszawie nie wspomógl powstania, poniewaz w tym czasie w
pelnym toku znajdowala sie rozpoczeta 16 sierpnia 1920 r. kontrofensywa
polska przeciw nacierajacej na Warszawe Armii Czerwonej (bitwa warszawska).

Zakonczenie powstania

W zwiazku z tym, ze 24 sierpnia Miedzysojusznicza Komisja Rzadzaca i
Plebiscytowa na Górnym Slasku nakazala rozwiazac niemiecka
Sicherheitspolizei, uznano ze nalezy zakonczyc dzialania powstancze, co
nastapilo w dniu 25 sierpnia 1920. W ten sposób podstawowy postulat strony
polskiej zostal spelniony.

Po II powstaniu Miedzysojusznicza Komisja na miejsce policji niemieckiej
wprowadzila mieszane jednostki polsko-niemieckie o nazwie
Abstimmungspolizei - APO czyli "Policja Plebiscytowa". Obiecano tez ukaranie
sprawców antypolskich napadów. Strona polska z kolei oficjalnie nakazala
rozwiazac Polska Organizacje Wojskowa Górnego Slaska i wydala odezwe do
zaprzestania strajku.

Zrodlo: http://pl.wikipedia.org/

Przypomnial

AR